Gazeta Lubońska – portal mieszkańców Lubonia
W dniach od 11 do 15 maja Uniwersytet Luboński Trzeciego Wieku rozpoczął sezon wycieczkowy od pięciodniowego wyjazdu nad Bałtyk „Szlakiem Pomników Historii na Pomorze Zachodnie”.
W poniedziałek 11 maja, zaledwie kilka minut po godzinie siódmej, autokar z 54 pasażerami na pokładzie był już w drodze z Lubonia do Międzyzdrojów. Po pięciu godzinach jazdy przyjechaliśmy do Międzyzdrojów. Przywitał nas zimny wiatr, zachmurzone niebo i przelotny deszcz. Taka pogoda towarzyszyła nam do końca wycieczki. Pomimo kiepskiej aury od razu przystąpiliśmy do zwiedzania – najpierw Świnoujścia, potem Międzyzdrojów z fachową pomocą miejscowej przewodniczki.
Świnoujście leży u ujścia Świny do Morza Bałtyckiego i jako jedyne miasto w kraju rozpościera się na 44 wyspach i wysepkach, z których tylko 3 są zamieszkałe: Uznam (gdzie znajduje się centrum i część turystyczno-wypoczynkowa), Wolin i Karsibór. Od zachodu miasto bezpośrednio graniczy z Niemcami, od północy z Bałtykiem, a od południa z Zalewem Szczecińskim. Dojazd do centrum od strony lądu jeszcze do niedawna wymagał wyłącznie przeprawy promowej. Obecnie można się tam również dostać tunelem drogowym pod Świną, który łączy wyspy Wolin i Uznam. My skorzystaliśmy z drugiej, wygodniejszej opcji, która umożliwia szybki przejazd pod dnem rzeki, trwający ok. 3–4 minut i eliminuje konieczność korzystania z promu. To najdłuższy podwodny tunel w Polsce o długości 1,44 km. Został oddany do użytku 30 czerwca 2023 roku. Przejazd jest całkowicie bezpłatny. Tunelem nie mogą poruszać się piesi, rowerzyści, ciężarówki, pojazdy przewożące materiały łatwopalne oraz ciągniki. Te grupy mogą korzystać ze starych przepraw promowych. 80% mieszkańców mieszka w lewobrzeżnej części miasta na wyspie Uznam. W prawobrzeżnej części na wyspie Wolin znajduje się terminal promowy, węzeł komunikacji kolejowej, Port Morski Świnoujście, Terminal LNG oraz Morska Stocznia Świnoujście. W centrum zatrzymaliśmy się przy Muzeum Rybołówstwa Morskiego, a potem przy tablicy upamiętniającej 55 ofiar tragicznego rejsu MF „Jan Heweliusz” w dniu 14.01.1993 r. Świnoujski Rynek, znany również jako Plac Wolności, stanowi główny ciąg komunikacyjny miasta i jest podzielony na dwie części: część administracyjną i relaksacyjną z ławeczkami. Tutaj znajduje się pomnik ku czci bohaterów walki o niepodległość Rzeczypospolitej, zwieńczony białym orłem. Weszliśmy do zabytkowego, neogotyckiego kościoła pw. Chrystusa Króla, wzniesionego w XVIII w. jako kościół protestancki. Od 1946 r. służy katolikom. Pod sufitem świątyni wisi drewniany model trójmasztowej korwety z pocz. XIX w. Jest to wotum ślubne młodego żołnierza Jacoba Sasadeusa. Z ciekawością wysłuchaliśmy historii jego życia, którą opowiedziała przewodniczka. Mężczyzna utknął w Świnoujściu z powodu blokady portów podczas wojen napoleońskich. Poznał w mieście córkę lokalnego gospodarza Dorotę i od pierwszego wejrzenia zakochał się w niej po same uszy. W dniu swojego ślubu, z wdzięczności za szczęśliwą miłość i dla upamiętnienia tego wydarzenia, podarował kościołowi własnoręcznie wykonaną miniaturę korwety. Cennym zabytkiem kościoła są również zabytkowe organy o pięknym brzmieniu. Świnoujście słynie z pięknej, szerokiej plaży o długości ok. 10 km. Wzdłuż plaży biegnie Promenada Historyczna, tzw. deptak spacerowy o długości 1,5 km, przy którym znajduje się zabytkowa zabudowa, sklepiki z pamiątkami i liczne punkty gastronomiczne. Jej przedłużeniem jest Nowa Promenada z nowoczesną infrastrukturą. Czas wolny przeznaczyliśmy na spacer promenadą, zejście na plażę oraz wypicie kawy w jednej z nadmorskich kawiarenek. Z uwagi na przelotny deszcz i niską temperaturę dalsze zwiedzanie odbywało się z autokaru. Między innymi mieliśmy okazję zobaczyć teren budowy luksusowych hoteli i apartamentowców Sky Premium powstających w topowych lokalizacjach nad morzem. Świnoujście ma jeszcze kilka ciekawych miejsc do zwiedzenia jak: latarnię morską z widokiem na port, Ford Gerharda, Ford Anioła i Stawę Młyny – morski znak nawigacyjny w kształcie wiatraka na końcu Falochronu Zachodniego, przy ujściu Świny do Bałtyku, który jest wizytówką miasta. Tunelem pod Świną wróciliśmy do Międzyzdrojów, gdzie zakwaterowano nas w hotelu „Ster”.
Międzyzdroje są położone w zachodniej części województwa zachodniopomorskiego na malowniczej wyspie Wolin. Jak sama nazwa wskazuje, leżą między zdrojami. Od północy miejscowość oblewają wody Zatoki Pomorskiej, natomiast w odległości zaledwie 3 km od południowego zachodu znajduje się jezioro Wicko Małe i zatoka Zalewu Szczecińskiego. Miasto graniczy z terenami Wolińskiego Parku Narodowego od wschodu i południa. Międzyzdroje są jednym z najczęściej odwiedzanych nadmorskich kurortów w kraju. Turystów przyciągają unikatowe walory przyrodnicze, piękne plaże, liczne atrakcje turystyczne oraz bogata historia. Znane są z wielu rzeczy – z molo o długości 395 m z przystanią przybrzeżną realizującą rejsy do Świnoujścia i portów niemieckich na wyspie Uznam, pięknych plaż otoczonych klifami i wydmami, Promenady Gwiazd, Gabinetu Figur Woskowych, Oceanarium, bliskości Wolińskiego Parku Narodowego czy też naturalnych punktów widokowych z panoramicznym widokiem na morze aż po horyzont: Gosań (93 m n.p.m. ) i Kawcza Góra (61 m n.p.m.). Turyści mają do dyspozycji liczne pensjonaty, ośrodki wczasowe, hotele, ośrodki szkoleniowo – wypoczynkowe i punkty gastronomiczne. Miejska przestrzeń jest płynnie połączona z zewnętrzną infrastrukturą Pomorza Zachodniego i łączy ze sobą nadmorskie miejscowości ze szlakami turystycznymi. W sezonie letnim miejscowość tętni życiem do późnych godzin nocnych.
Historia Międzyzdrojów sięga średniowiecza. W XIII w. były znane jako osada rybacka, natomiast rozwój jako miejscowości turystycznej i uzdrowiskowej rozpoczął się w XIX w. W 1835 r. powstały dwa kąpieliska morskie, znacznie oddalone od siebie, jedno przeznaczone dla mężczyzn, drugie dla kobiet. Z biegiem lat, ta cicha rybacka wioska zaczęła się zmieniać w nadmorski kurort.
Zwiedzanie zaczęliśmy od molo, które jest zaliczane do jednego z najdłuższych nad Bałtykiem. Potem był spacer po nadmorskiej części miasta z historycznymi zabudowaniami oraz Parku Zdrojowy im. Fryderyka Chopina z pomnikiem pianisty i dawnym domem zdrojowym z końca XIX w., w którym obecnie mieści się Międzynarodowy Dom Kultury. Na dłużej zatrzymaliśmy się przy zabytkowej przeszklonej szafce meteorologicznej, informującej o stanie pogody i przy słynnej Promenadzie Gwiazd z odciskami dłoni osobistości polskiej sceny kulturalnej.
We wtorek, 12 maja, po śniadaniu odbył się rejs statkiem Adler – Schiffe do Niemiec do trzech miasteczek cesarskich: Albeck, Heringsdorf i Bansin. Statek wypłynął z przystani na molo w Międzyzdrojach. Podczas 1,5-godzinnej podróży można było podziwiać malownicze wybrzeża Bałtyku i panoramę wyspy Uznam. Wysiedliśmy na molo w Heringsdorfie. Pomost o długości 508 m jest najdłuższym w Niemczech. Bezpośrednio łączy się z promenadą nadmorską. Plażowicze mają do dyspozycji duże wiklinowe kosze plażowe i kino letnie. Z Heringsdorfu do Świnoujścia jest zaledwie 10 km. Nazwa miasta pochodzi od niemieckiego „hering” – co oznacza śledź i „dorf” – wioska. W XIX wieku zaczęło się rozwijać jako uzdrowisko, przedtem było małą rybacką wioską. Dziś jest to urokliwe miasteczko, bardzo czyste, z pięknymi, zabytkowymi willami. W czasie wolnym można było wypić kawę w jednej z licznych kafejek i zjeść bułkę ze śledziem – regionalnym przysmakiem. Z Heringsdorfu udaliśmy się pieszo do Albecku, znanego z szerokiej plaży, szerokiej promenady i molo. Podczas spaceru towarzyszyły nam piękne widoki. Przy molo znajduje się przystań dla statków wycieczkowych oraz pawilon z restauracjami. Stąd z powrotem odpłynęliśmy do Międzyzdrojów.
Środę, 13 maja, przeznaczyliśmy na zwiedzanie Kołobrzegu. To jedno z najstarszych miast na Pomorzu. Leży u ujścia Parsęty do Bałtyku. Posiada status kurortu uzdrowiskowego. W VIII wieku istniała tu osada znana z pozyskiwania soli ze źródeł solankowych. W X wieku król Bolesław Chrobry ten ważny gród włączył do państwa polskiego i utworzył jedno z pierwszych biskupstw w Polsce. W połowie XIII w. osada otrzymała prawa miejskie. Miasto intensywnie zaczęło się rozwijać. Było bogatym ośrodkiem portowym i handlowym, należącym do Hanzy. W XVII i XVIII w. zostało ufortyfikowane i pełniło funkcję twierdzy. Odpierało kilka niszczących oblężeń. W połowie XIX w. aż do 1945 r. uzyskało status kurortu i ośrodka wczasowego. Dużym zainteresowaniem cieszyły się zabiegi z wykorzystaniem solanek i borowin, które odkryto na tym terenie. W okresie II wojny światowej miasto zostało ogłoszone twierdzą. Podczas krwawych walk o przełamanie Wału Pomorskiego uległo zniszczeniu w 90%. Po zakończeniu wojny powróciło do Polski i zostało odbudowane. Udaliśmy się do jednego z najcenniejszych i najstarszych zabytków miasta – kołobrzeskiej bazyliki konkatedralnej NMP. Początki tej gotyckiej świątyni sięgają XIII w. Pierwotnie miała formę trzynawowej hali z dużym prezbiterium, później dobudowano dwie dodatkowe nawy boczne. W XV w. świątynia posiadała już obecny kształt. Największą ciekawostką świątyni są pochylone filary, nawet o ponad 60 cm od pionu. Osiadanie filarów jest spowodowane niewystarczającą stabilnością gruntu. Obok katedry stoi Pomnik Milenijny, wzniesiony w 2000 r. by upamiętnić tysięczną rocznicę utworzenia biskupstwa w grodzie kołobrzeskim. Przedstawia krzyż rozerwany na dwie części, symbolizujący stosunki polsko-niemieckie na przełomie wieków. Na szczycie krzyża jest gołąb z gałązką oliwną, który symbolizuje pokój. Tuż przy nadmorskiej plaży, zobaczyliśmy latarnię morską wniesioną z czerwonej cegły na Forcie Ujście w 1945 r. Wieża latarni ma wysokość 26 m, a jej światło świeci na wysokości 36 m n.p.m., co zapewnia jej zasięg ponad 29 km. Oprócz latarni, symbolem miasta jest także modernistyczny Pomnik Zaślubin Polski z Morzem zaprojektowany przez polskiego artystę Wiktora Tołkina, upamiętniający zaślubiny Polski z morzem w dniu 18 marca 1945 r., odsłonięty w 1963 r. Symbolizuje powiewającą na wietrze flagę, tworzącą bramę. I wreszcie molo uważane za perłę Kołobrzegu. Zlokalizowane jest w dzielnicy uzdrowiskowej, na przedłużeniu ul. Mickiewicza przy Bulwarze Jana Szymanowskiego i Sanatorium Bałtyk. Obecna żelbetonowa konstrukcja molo ma długość 220 m i szerokość 9 m. Na końcu molo znajduje się pomost, przy którym cumować mogą małe statki wycieczkowe. Molo otwarte zostało w 1971 roku, a w 2014 roku przeszło generalny remont, podczas którego ozdobiono je kolorową iluminacją świetlną, tworzącą po zmroku wyjątkowy klimat. Pierwsze molo zbudowane w 1881 roku było konstrukcji drewnianej o długości ok. 100 m, niestety nie przetrwało II wojny światowej. Przed wyjazdem z Kołobrzegu zwiedziliśmy jeszcze neogotycki ratusz, wzniesiony w 1832 roku, zaprojektowany przez wielkiego pruskiego architekta Karla Friedricha Schinkla. Jego bryła przypomina średniowieczny zamek. Podczas budowy wykorzystano pozostałości nieistniejącego gotyckiego ratusza – piwnice i północno-zachodni narożnik z ozdobnymi kolumnami. Na wieży zegarowej znajdują się tarcze z herbem Kołobrzegu (białe łabędzie) i godłem Polski.
W czwartek, 14 maja dużym przeżyciem był minikoncert organowy w konkatedrze pw. św. Jana Chrzciciela w Kamieniu Pomorskim. Prezentacja trwała około 20 minut. Wysłuchaliśmy utworów: Toccata d-moll Jana Sebastiana Bacha, Chi Mai Ennio Morricone i Toccata h-moll Eugene Gigouta w wykonaniu tytularnego organisty konkatedry w Kamieniu Pomorskim Mariusza Stankiewicza. Barokowe organy kamieńskie składają się z ponad 3 000 piszczałek i mają 47 głosów. Powstały w XVII w. Zniszczone podczas II wojny światowej zostały odbudowane przez organmistrza Zygmunta Kamińskiego, a w 2004 roku przeszły gruntowną renowację. Wspaniale brzmiące organy mają złocone ozdoby i rzeźby. Od 1964 roku w konkatedrze odbywają się letnie koncerty organowe o charakterze międzynarodowym. Podczas trwającego trzy miesiące festiwalu prezentowane są m.in. dzieła dawnych mistrzów. Katedra w Kamieniu Pomorskim jest jedną z najcenniejszych gotyckich świątyń na Pomorzu Zachodnim. Jej budowę rozpoczęto w XII w., po przeniesieniu tutaj biskupstwa z Wolina i zakończono w wieku XV. Katedra jest częścią zespołu katedralnego, uznanego za Pomnik Historii w 2005 roku. Świątynia dominuje nad miastem. Na szczególną uwagę zasługuje jej południowa ściana wykonana z glazurowanej terakoty, zawierająca wiele zdobień i elementów ażurowych oraz maswerków, które nadają ton gotyckiej architekturze. Przyciąga wzrok. W jej wnętrzu, oprócz przepięknych organów znajdują się cenne zabytki: tryptyk z XVI w. w ołtarzu głównym, przedstawiający Wniebowzięcie NMP, chrzcielnica z XIV w., a także stalle, krucyfiks i ambona. Wokół katedry były rozlokowane kanonie, Dom Dziekana i pałac biskupi z XIV w., który od momentu powstania jest do dziś nieprzerwanie użytkowany. Osiedle biskupie miało swoją administrację i było otoczone murami, tak jak każde zamożne miasto w średniowieczu. Obecnie Kamień Pomorski – to niezwykle urocze, ciche miasteczko, malowniczo położone nad Zatoką Kamieńską. Przekonaliśmy się o tym podczas spaceru po wzgórzu katedralnym z zabudowaniami katedralnymi, Rynku z Ratuszem Staromiejskim i nad brzegiem Zalewu Kamieńskiego aż do portu „Jachtowego”. Tego dnia czekała na nas jeszcze jedna wyjątkowa atrakcja Pomorza Zachodniego – przejazd Nadmorską Kolejką Wąskotorową na trasie z Trzęsacza do Pogorzelicy przez miejscowości nadmorskie: Rewal, Niechorze, Rybokarty. Podczas jazdy, odbywającej się w komfortowych warunkach, mogliśmy odkrywać uroki wybrzeża. Przed rozpoczęciem podróży kolejką, w Trzęsaczu odwiedziliśmy na wysokim klifie pozostałości kościółka, zabranego przez niszczycielską siłę morskich fal.
Dzień zakończyliśmy miłym i wesołym spotkaniem integracyjnym w restauracji hotelowej przy muzyce, śpiewie i tańcach.
W piątek, 15 maja przywitało nas słoneczko i błękitne niebo. Był pożegnalny spacer po Międzyzdrojach i na zakończenie zwiedzanie trzypoziomowego Oceanarium, prezentującego zbiorniki wodne z różnymi gatunkami zwierząt wodnych z najdalszych zakątków świata, a wśród nich drapieżne rekiny i przepięknie ubarwione ryby raf koralowych. Ten niezwykły podwodny świat z pewnością zafascynował każdego zwiedzającego. Żal było wyjeżdżać.
Wycieczka została zrealizowana przy finansowym wsparciu Starostwa Powiatowego w Poznaniu.
Maria i Jan Błaszczak
