Ignacy Lilien – pieśni, które czekają na odkrycie

Biblioteka Miejska w Luboniu wydaje płytę z zapomnianą twórczością lwowskiego kompozytora Ignacego Liliena. Realizując projekt „Ignacy Lilien – Pieśni Zapomniane”, mamy na celu przywrócenie pamięci o kompozytorze i dalszą popularyzację jego twórczości. Zadanie realizowane jest ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Muzyczny ślad 2026”. Efektem projektu będzie wydanie płyty CD w nakładzie 600 egzemplarzy.

Ignacy Lilien urodził się 29 maja 1897 roku we Lwowie, w polskiej rodzinie o żydowskich korzeniach. Dorastał w wielokulturowym środowisku, co znalazło odzwierciedlenie w jego szerokich zainteresowaniach i znajomości kilku języków. Muzyka była obecna w jego życiu od najmłodszych lat. Lilien kształcił się muzycznie we Lwowie, a następnie w Berlinie. Jego nauczycielami byli między innymi Teodor Pollak, Hermann Ehrlich i Józef Szulc. Już jako młody człowiek intensywnie komponował, tworząc utwory fortepianowe i pieśni do tekstów w różnych językach. W 1914 roku wyjechał do Holandii. Wybuch I wojny światowej sprawił, że pozostał tam na stałe, a Niderlandy z czasem stały się jego drugą ojczyzną. Lilien prowadził tam działalność koncertową, a jednocześnie studiował chemię na Politechnice. Jego życie artystyczne rozwijało się niezwykle intensywnie. Powstały wówczas między innymi dwie opery – Beatrycze i Katarzyna Wielka, Sonata Czasów Nowoczesnych, a także cykle pieśni Mietskaserne oraz 20 Pieśni do słów Juliana Tuwima. To właśnie pieśni do poezji Tuwima staną się jednym z najważniejszych elementów przygotowywanej płyty.

Na albumie znajdzie się wybór utworów z cyklu „20 Pieśni do słów Juliana Tuwima”, a także dwie samodzielne pieśni: „Zawód” do słów Kazimierza Przerwy-Tetmajera oraz „Jakiś jesienny dziwny smutek”. Co szczególnie istotne, wybrane pieśni zachowały się w rękopisach i pojedynczych kopiach. Do tej pory nie zostały profesjonalnie zarejestrowane ani szerzej opracowane naukowo. Projekt „Ignacy Lilien – Pieśni Zapomniane” daje im więc nie tylko drugie życie, ale także szansę na dotarcie do nowych słuchaczy i badaczy. Za artystyczną stronę projektu odpowiada duet wokalno-fortepianowy: Urszula Całus-Kotala oraz Sylwia Orzechowska.

Urszula Całus-Kotala jest sopranistką, obecnie artystką chóru Teatru Wielkiego–Opery Narodowej w Warszawie. Jest absolwentką Akademii Muzycznej im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu, gdzie ukończyła studia wokalne z wyróżnieniem. Ma na swoim koncie liczne konkursy, koncerty i projekty artystyczne, a także udział w mistrzowskich kursach prowadzonych przez uznanych pedagogów i śpiewaków.

Sylwia Orzechowska jest pianistką i kameralistką, obecnie studentką Conservatoire Royal de Bruxelles w klasie Valentiny Igoshiny. Edukację muzyczną zdobywała między innymi w Poznaniu, gdzie ukończyła Akademię Muzyczną im. Ignacego Jana Paderewskiego z wyróżnieniem. Koncertuje w Polsce i za granicą, a swoje umiejętności rozwijała podczas lekcji mistrzowskich u wielu wybitnych pianistów i pedagogów.

Połączenie doświadczenia wokalistki i pianistki pozwala na przygotowanie repertuaru Liliena z dużą dbałością o szczegóły oraz z poszanowaniem charakteru muzyki polskiej pierwszej połowy XX wieku. Historia Ignacego Liliena pokazuje, jak wiele niezwykłych nazwisk wciąż pozostaje poza głównym nurtem pamięci o polskiej kulturze. Jego dorobek obejmuje pieśni, utwory fortepianowe, dzieła symfoniczne i chóralne oraz opery. Mimo tego skala jego twórczości pozostaje dziś niemal nieznana. Dzięki projektowi realizowanemu przez Bibliotekę Miejską w Luboniu część tego dorobku będzie można nie tylko ponownie odkryć, ale przede wszystkim – usłyszeć. Bo czasem, żeby przypomnieć sobie artystę, wystarczy pozwolić jego muzyce zabrzmieć jeszcze raz.

Monika Smółka